دادا کلاکو؛ پیرزن آب‌انبارهای غرب هرمزگان

در باورهای عامیانه‌ی مردم غرب هرمزگان و منطقه‌ی بستک، از پیرزنی افسانه‌ای به نام «دادا کلاکو» یاد شده است. او در اعماق آب‌انبارهای مسقفی زندگی می‌کند که در بسیاری از نقاط جنوب ایران، به ویژه غرب هرمزگان، منبع اصلی تامین آب آشامیدنی به شمار می‌روند.

واژه‌ی «دادا» در گویش محلی به معنای «خواهر بزرگ‌تر» است و «کلاک» چوبی بلند با سری قلاب‌شکل است که از آن برای چیدن میوه‌های درختان استفاده می‌شود. بر پایه‌ی افسانه، هنگامی که کودکان به تنهایی بر سر آب‌انبار می‌روند، دادا کلاکو سرش را از آب بیرون می‌آورد، کلاک را پشت پای آنان می‌اندازد و آن‌ها را به اعماق آب می‌کشاند. این باور، کارکردی هشداردهنده و بازدارنده داشته است؛ والدین برای جلوگیری از غرق شدن کودکان، آنان را از رفتن به کنار آب‌انبارها برحذر می‌داشتند و با ترساندنشان از دادا کلاکو، آنان را از خطر دور نگه می‌داشتند.

دادا کلاکو را می‌توان با «پا کشک» در دزفول مقایسه کرد که او نیز موجودی آبزی و غرق‌کننده‌ی کودکان است. اما پا کشک در رودخانه‌ها و حوض‌های خانه زندگی می‌کند و دادا کلاکو در آب‌انبارهای مسقف. همچنین «عبدالمای» در رودخانه‌های خوزستان و «بوسلامه» در خلیج فارس نیز موجوداتی آبزی و شکارچی هستند، اما دادا کلاکو در فرهنگ محلی هرمزگان، چهره‌ای منحصربه‌فرد دارد که با زندگی روزمره و نیاز مردم به آب گره خورده است. در کنار «آدم آبی» در دزفول که موجودی مقدس و مورد احترام است، دادا کلاکو چهره‌ای کاملا ترسناک دارد و یادآور خطرات پنهان در دل آب‌های راکد و تاریک آب‌انبارهاست؛ جایی که مرگ در سکوت و تاریکی، کودکان بی‌احتیاط را به کام خود می‌کشد.