بوسلامه؛ هیولای دریایی خلیج فارس و شکارچی دلیرترین ملوانان

در باورهای عامیانه‌ی مردم جنوب ایران، به ویژه در میان دریانوردان قدیم بوشهر، از موجودی هراس‌انگیز به نام «بوسلامه» یاد شده است. این هیولای دریایی که نیمی ماهی و نیمی موجودی ترسناک توصیف می‌شود، همواره دلیرترین ماهیگیران و دریانوردان را به کام دریا می‌کشاند و آنان را تا پای جان پیش می‌برد.

روایت‌های گوناگونی درباره‌ی بوسلامه در فرهنگ شفاهی جنوب باقی مانده است. بر پایه‌ی یکی از این روایت‌ها، او کودکان را در ساحل اسیر می‌کند و با خود به ژرفای دریا می‌برد. در روایتی دیگر، در شب‌هنگام و هنگام حرکت کشتی‌های بادی در خلیج فارس، بوسلامه از آب بیرون می‌آید و جلوی کشتی می‌نشیند تا توجه ملوانی را به خود جلب کند. به محض این‌که ملوان به نزدیک او می‌آید، بوسلامه خود را به دریا می‌اندازد و ملوان که گمان می‌کند دوستش به آب افتاده، به دنبال او می‌پرد. آنگاه بوسلامه با نیروی افسانه‌ای خود، ملوان را به زیر آب می‌کشد و او را می‌بلعد.

برخی از پژوهشگران اما ریشه‌ی این باور را در روانشناسی دریانوردان می‌جویند. آنان بر این باورند که بوسلامه زاییده‌ی اوهام و ترس‌های جاشوهایی است که پس از ماه‌ها دوری از خانواده و کار طاقت‌فرسا بر روی دریا، از نظر روحی دچار ضعف و فشار عصبی می‌شدند. در این حالات، اوهام به سراغشان می‌آمد و موجودات عجیبی چون بوسلامه را می‌دیدند. گاهی نیز فشار روانی چنان شدید می‌شد که خود را به آب می‌انداختند و جان خود را از دست می‌دادند؛ اتفاقی که در باور عامه به پای بوسلامه نوشته می‌شد.

بوسلامه را می‌توان با «عبدالمای» در رودخانه‌های خوزستان مقایسه کرد؛ هر دو موجوداتی آبزی و خون‌آشام هستند که شناگران و رهگذران را شکار می‌کنند. اما عبدالمای در رودهای جنوب زندگی می‌کند و بوسلامه در دل دریا. او را هم‌چنین می‌توان با «آدم آبی» در دزفول سنجید؛ با این تفاوت که آدم آبی موجودی مقدس و مورد احترام است، اما بوسلامه هیولایی خون‌آشام و ترسناک به شمار می‌رود که در شب‌های تاریک خلیج فارس، بر کشتی‌ها تاخته و دریانوردان جوان را می‌رباید.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.