خاله غولک؛ شبح کودک‌ربای شب‌های جهرم

در باورهای عامیانه‌ی مردم شهرستان جهرم در استان فارس، از موجودی ترسناک به نام «خاله غولک» یاد شده است. این موجود شبح‌گونه که ماهیتا نوعی «آل» محسوب می‌شود، دشمن مادران تازه‌زایمان کرده و نوزادان بی‌گناه است. خاله غولک در دل شب و در روزهایی که مادر پس از زایمان هنوز به دوران آسیب‌پذیری خود (چله‌ی زایمان) سپری می‌کند، به خانه‌ها سر می‌زند تا نوزاد را از آغوش مادر بدزدد.

واژه‌ی «خاله» در فرهنگ ایرانی، فراتر از معنای خویشاوندی، گاه به پیرزنان مهربان یا دایه‌ها اطلاق می‌شده است. اما در مورد خاله غولک، این نام با طعنه و ترس همراه شده؛ چراکه او برخلاف یک خاله‌ی مهربان، موجودی شرور و کودک‌دزد است. بخش «غولک» نیز اشاره به ماهیت ماورایی و شبح‌گونه‌ی او دارد که در ادبیات عامه به موجودات ترسناک و اهریمنی گفته می‌شود.

در فرهنگ مردم جهرم، خاله غولک یکی از مصادیق باور کهن به «آل» (موجودی آسیب‌رسان به زنان زائو) است که در سراسر ایران روایت‌های گوناگونی از آن وجود دارد. با این تفاوت که در روایت‌های دیگر، آل معمولا به جگر یا جفت نوزاد حمله می‌کند، اما خاله غولک به شکل مستقیم نوزاد را می‌رباید. این باور، بازتابی از ترس دیرینه‌ی مادران از مرگ و میر نوزادان و بیماری‌های ناشناخته‌ی دوران پس از زایمان بوده است. پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های جهرمی نیز شب‌ها با یادآوری داستان خاله غولک، کودکان را به بیدار ماندن در شب و نزدیک نشدن به پنجره‌ها و درهای باز تهدید می‌کردند.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.