عبدالمای؛ شکارچی شب‌گرد رودخانه‌های جنوب

در باورهای عامیانه‌ی مردم جنوب ایران، به ویژه در میان عرب‌های خوزستان، از موجودی ترسناک و افسانه‌ای به نام «عبدالمای» یاد شده است. این نام که با صورت‌هایی چون «عبیدالمای»، «عبدالماء» و «عبدالبحر» نیز شناخته می‌شود در زبان عربی به معنای «بنده‌ی آب» یا «نوکر آب» است و به روشنی به قلمرو و وابستگی این موجود به رودخانه‌ها اشاره دارد.

عبدالمای در رودخانه‌های پرآب جنوب، به ویژه در رودهای بهمنشیر، اروندرود و جراحی، بسیار دیده شده است. توصیف ظاهری او در روایت‌های گوناگون متفاوت است؛ گاهی او را به شکل سمور آبی، گاه به شکل گربه و گاه به شکل انسانی با پیکری از چربی تصور کرده‌اند. با این حال، تقریبا در تمام روایت‌ها بر ویژگی‌های ترسناکی چون ناخن‌های بسیار بزرگ و قوی و بلند، و بدنی سیاه و چرب تاکید شده است. در برخی از باورها، او موجودی دوزیست توصیف شده که هم در آب و هم به طور محدود در خشکی زندگی می‌کند.

عبدالمای موجودی شب‌زی و شکارچی است. به محض تاریک شدن هوا، از آب بیرون می‌آید و به سمت خشکی می‌رود. هدف اصلی او، دخترانی هستند که کنار رودخانه پرسه می‌زنند. همچنین شناگران، به ویژه کودکان، طعمه‌ی او هستند؛ او آن‌ها را به عمق آب می‌کشد و خونشان را می‌مکد تا کاملا هلاک شوند. این باور چنان ریشه‌دار است که بسیاری از خانواده‌های محلی کودکان خود را از شنا کردن و حتی نزدیک شدن به رودخانه‌ها برحذر می‌دارند.

جالب آن‌که در برخی روایات، عبدالمای چهره‌ای کاملا انسانی دارد و حتی برای او زندگی خانوادگی، همسر و فرزندانی قائل شده‌اند. این جنبه از اسطوره، او را از یک هیولای صرف به موجودی با پیچیدگی‌های انسانی بدل می‌کند. شباهت این موجود با «آدم آبی» در دزفول، که آن نیز موجودی آبزی با پیکری نیمه‌انسان است، قابل تامل است. با این تفاوت که آدم آبی در آن دیار موجودی مقدس و مورد احترام است، اما عبدالمای در جنوب ایران چهره‌ای کاملا شرور و ترسناک دارد و همچون «آل» یا «شه وه» که دشمن زنان زائو هستند، عبدالمای دشمن شناگران و دختران کنار رودخانه به شمار می‌رود.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.