شه وه؛ همزاد آل در باور مردم مهاباد

در باورهای عامیانه‌ی مردم شهرستان مهاباد در آذربایجان غربی، از موجودی به نام «شه وه» یاد می‌شود که ماهیتی همانند «آل» دارد. این موجود نیز چون آل، دشمن زنان تازه‌زایمان کرده است و در روزهای آسیب‌پذیر پس از زایمان به خانه‌ها سر می‌زند تا به مادر یا نوزاد گزند رساند. نام «شه وه» در گویش محلی کردی مهاباد، اشاره به موجودی شب‌زی و ترسناک دارد که در تاریکی فعال می‌شود.

مردم مهابادی برای دفع شه وه و محافظت از زن زائو، آیین‌هایی ویژه به کار می‌برند. شب‌ها، در اتاقی که مادر و نوزاد در آن آرمیده‌اند، چراغی روشن می‌گذارند و چاقویی بازشده به همراه دو داس بر بالای سر زن قرار می‌دهند. چاقو و داس به عنوان ابزارهای برنده و فلزی، در بسیاری از فرهنگ‌های ایرانی نقشی بازدارنده در برابر موجودات شرور دارند. روشنایی چراغ نیز از آن روست که شه وه به تاریکی وابسته است و نور او را از نزدیک شدن بازمی‌دارد.

این آیین‌ها باور کهن به آل را در منطقه‌ی مهاباد بازتاب می‌دهند؛ با این تفاوت که در برخی نقاط ایران برای راندن آل از سوزن، گهواره‌ی دوم یا دوده استفاده می‌کنند، اما مردم مهاباد چاقو و داس را برگزیده‌اند. شه وه بدین سان یکی از چهره‌های محلی آل در فرهنگ کردی آذربایجان غربی است.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.