درنج؛ جن تغییرشکل‌دهنده بیابان‌های جنوب و دزد دختربچه‌ها

در باورهای عامیانه‌ی مردم جنوب ایران، از جنی شرور به نام «درنج» یا «دروج» یاد شده است. این موجود با انسان‌ها دشمنی دیرینه دارد و در بیابان‌ها و نقاط دورافتاده زندگی می‌کند. غذای او گوشت حیوانات، کودکان و انسان‌های نیکوکار است.

چهره‌ی درنج در روایت‌های محلی به دو شکل توصیف شده است. گاهی او را پیرزنی کوتوله و مکار با موهای بلند و اندامی وحشتناک تصور می‌کنند و گاهی به شکل مردی با ریش بلند و ژولیده، ابروهای کلفت و بینی پهن. اما آن‌چه او را از دیگر موجودات افسانه‌ای متمایز می‌سازد، توانایی شگفت‌انگیزش در تغییر شکل است. درنج می‌تواند خود را به شکل هر چیزی درآورد؛ از سنگ و درخت گرفته تا انسان و حیوان. این ویژگی او را به خطری همیشه در کمین تبدیل کرده است؛ چرا که هیچ‌کس نمی‌داند در پس هر چهره‌ای، ممکن است درنجی پنهان باشد.

برخی باور دارند که درنج‌ها موجوداتی آدم‌نما هستند که در کوه‌ها زندگی می‌کنند. آن‌ها دختربچه‌های کوچک را می‌دزدند و از آن‌ها مراقبت می‌کنند تا بزرگ شوند و سپس به عنوان جفت از آن‌ها استفاده کنند. این ویژگی، درنج را به یکی از وحشتناک‌ترین موجودات افسانه‌ای جنوب ایران تبدیل کرده است.

درنج را می‌توان با «عبدالمای» در خوزستان مقایسه کرد؛ هر دو موجوداتی شرور و مردم‌آزار هستند که کودکان و انسان‌های بی‌گناه را شکار می‌کنند. هم‌چنین شباهت او با «بوسلامه» در خلیج فارس از این جهت است که هر دو به شکلی موذیانه، قربانیان خود را فریب می‌دهند. درنج همچنین با «آج آنقیران» در تبریز و «سنگ جیوک» در بلوچستان هم‌خانواده است؛ چرا که هر سه از مخفی‌کاری و تغییر شکل برای گمراه کردن و آسیب رساندن به انسان استفاده می‌کنند. در مقابل، موجوداتی چون «خیربرکر» در لرستان یا «تمبولک» در هرمزگان که نیک‌خواه و یاری‌رسان هستند، درنج را به عنوان یکی از برجسته‌ترین چهره‌های اهریمنی در فرهنگ جنوب ایران تثبیت کرده‌اند.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.