در باورهای عامیانه‌ی مردم سیستان، آیین خاک‌سپاری با بسیاری از نقاط ایران تفاوتی دیرینه دارد. آنان مردگان خود را در دل خاک دفن نمی‌کنند، بلکه پیکر را در اتاقکی گِلی به نام «تیرگ» قرار می‌دهند و درِ آن را با گل می‌بندند. این اتاقک‌ها معمولا در کنار گورستان‌ها یا در حومه‌ی آبادی‌ها ساخته می‌شدند.

اما آن‌چه تیرگ را از دیگر آرامگاه‌ها متمایز می‌سازد، باورهایی هراس‌انگیز پیرامون بازگشت مردگان است. بر پایه‌ی روایت‌های سیستانی، گاهی مرده از تیرگ برمی‌خاست و فریاد می‌زد و کفن خود را با دندان پاره می‌کرد. در چنین لحظاتی، هیچ کس به یاری او نمی‌شتافت و مردم محلی می‌گفتند: «کَفی و دَ کَشیدَ»؛ یعنی «مرده کفن به دهن کشیده است».

ترس بزرگ‌تر از آن‌جا آغاز می‌شد که اگر مرده بنشیند و دوباره بمیرد (چنان که در باورها آمده)، در زمین ریشه می‌دواند و سپس زندگان را نیز با خود به زیر خاک می‌برد. از همین رو، مردم سیستان بی‌درنگ درِ تیرگ را می‌گشودند، مرده را به حالت خوابیده بازمی‌گرداندند و کفن را از دهانش بیرون می‌کشیدند. این آیین شگفت، نشان‌دهنده‌ی ترس دیرینه از بازگشت مردگان و ناپایداری مرز میان زندگی و مرگ در فرهنگ سیستان است.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.

img

دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی برای این محتوا درج نشده است. با درج دیدگاه خود، اولین نفر باشید!