مسجد جامع فرومد
موقعیت جغرافیایی مسجد جامع فرومد
مسجد جامع فرومد در استان سمنان، شهرستان میامی، دهستان فرومد، روستای فرومد واقع شده است.
سیر تاریخی و فرهنگی مسجد جامع فرومد
دهستان فرومد در منتهیالیه شرقی استان سمنان و در نزدیکی استان خراسان رضوی واقع شده و یکی از روستاهای هدف گردشگری استان سمنان و شهرستان میامی محسوب میشود. این دهستان در 20 کیلومتری شمال کاهک و داورزن قرار دارد و از آثار ارزشمند تاریخی متعددی برخوردار بوده که بر اهمیت این منطقه در قرون گذشته دلالت دارد. در دورهی مغول فرومد مرکز ناحیهی جوین از توابع خراسان و مبدا حرکت آزادیخواهانهی قیام سربداران بوده است. یکی از آثار تاریخی بسیار ارزشمند به جا مانده از آن دوران، مسجد جامع فرومد است.
مسجد جامع فرومد با قدمت 900 سالهی خود یکی از کهنترین بناهای تاریخی استان سمنان است که از لحاظ معماری دارای ارزش هنری بسیار است. این مسجد که ظاهرا بر روی آتشکدهای قدیمی احداث شده، نقشها، گچبریها و کاشیکاریهای کمنظیری از قرن چهارم تا قرن هفتم هجری قمری را در خود جای داده است و از تزئینات منحصربهفرد گچی و آجری با تلفیق کاشیهای فیروزهای برخوردار است. این مسجد دارای کتیبه یا مستند تاریخی دیگری که بانی یا سال ساخت آن به صورت دقیق مشخص شود نیست. اما با توجه به ایوانهای مرتفع و عدم وجود مناره که از ویژگیهای سبک معماری خراسانی است، همچنین مقایسهی شیوهی معماری آن با معماری سایر مساجد از جمله مسجد جامع تون، بنای آن را به اوایل قرن هفتم هجری قمری و دورهی خوارزمشاهیان نسبت میدهند و با همین عنوان نیز در 20 خرداد 1321 خورشیدی با شمارهی 345 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. هر چند گچبریهایی مربوط به قرون اولیهی اسلامی و دورههای سلجوقی و ایلخانی نیز در آن دیده میشود. تزئینات اولیهی بنا که در زیر لایهای از آجرکاری دورهی ایلخانی قرار دارد به همراه ساختار یکپارچهی زبره و نما، تاریخ ساخت مسجد را حداقل به دورهی سلجوقی میرساند.
بنای این مسجد به عنوان نخستین بنای تاریخی استان سمنان، پیش از اجرای طرحهای مرمت و احیا، مورد لیزر اسکن سهبعدی و مستندسازی قرار گرفته است. علاوه بر جدارهسازی داخلی مسجد، اجرای کاهگل، بندکشی، اجرای رخبام آجری، ساماندهی محوطهی غربی شامل برداشت نخالهها و آوارها و تسطیح محوطه، شیببندی و هدایت آبهای سطحی که در مراحل قبلی مرمت انجام گرفته به تازگی نیز اجرای ساماندهی حریم درجهی یک این بنا شامل اجرای کف فرش سنگی، آبراه، دفع و اصلاح شیب معبر مجاور و اصلاح ناودانها در دستور کار قرار گرفته است.
معماری مسجد جامع فرومد
مسجد جامع فرومد در مساحتی به وسعت 820 مترمربع و به صورت دو ایوانی ساخته شده است. بنای مسجد از دو ایوان شمالی و جنوبی، دو ایوانچه در دو طرف ایوانها، یک شبستان در ضلع شرقی ایوان جنوبی و احتمالا شبستانی به قرینهی آن در ضلع غربی تشکیل شده است. همچنین دو رشته رواق در دو طرف صحن و یک اتاق گنبددار چهارگوش در ضلع غربی ایوان شمالی قرار گرفتهاند. شبستان غربی کاملا تخریب شده اما برخی تزئینات آن در بقایای به جا مانده کاملا مشهود است. این مسجد گنبدی بزرگ داشته که حدود 100 سال پیش فرو ریخته است.
در این مسجد صحن میانی به عنوان عنصر اصلی فضاساز و سایر بخشها در پیرامون آن طراحی شده است. ورودی مسجد، در ضلع شمالی بنا قرار گرفته و مزین به تزئینات غنی و زیبای آجرکاری، گچبری و چند کتیبه است. این سردر بهصورت ایوانی با قوس شکسته است که در حاشیهی داخلی آن، دو ستوننمای آجری اجرا شده است. این ستونها در پایین، روی سکوی طرفین سردر قرار گرفته و در بالا به سرستونی مکعبشکل پایان میپذیرد. در طرفین این ستوننماها نیز تزئینات آجرتراش به شکل هشت ضلعی منتظم است که در فضای خالی داخل شعاعهای آنها سفال مهری با نقش گیاهی قرار گرفتهاند و گچبریهایی با نقوش هندسی وجود داشته که بخش اعظم آن از بین رفته است. دیوارههای داخلی سردر با تزئینات گچبری به شکل مربعهای کوچک و پوشش طاقی سردر با گچبری و مقرنس تزئین شده است.
در پاکار طاق سردر، کتیبهای سرتاسری به خط نسخ و در زمینهی تزئینی گچبری شده است که مضمون آیات قرانی آن به شدت آسیب دیده است. در انتهای سردر ورودی درگاه کوتاهی به ارتفاع 1/5 متر قرار دارد. پس از سردر، دالانی به عرض حدود 2/5 متر و طول 6 متر قرار دارد که از طریق آن به صحن و شبستان جانبی میتوان راه یافت. قنات بازار و وجود دو راه آب در دیوارههای غربی و شرقی نشان میدهد که در این بخش وضوخانه نیز بوده است. در حال حاضر، پوششی از یک طاق خشتی، که بخش زیادی از آن فرو ریخته است، فضا را پوشانده است. صحن مسجد به شکل مربع مستطیل، در جنوب و شمال با دو ایوان بزرگ و در غرب و شرق با بقایای رواقهای جانبی محدود میشود. ایوان بزرگ و جنوبی مسجد به عرض 6/62 و طول 11/25 متر، از ایوان مقابل بزرگتر و مرتفعتر است.
در شرق و غرب صحن بنا، بقایای رواقهایی را میبینیم که باز هم با نقوش گیاهی و اسلیمی تزیین شدهاند. در دو سمت ایوانهای جنوبی و شمالی بر پیشانی ایوانچهها و پایههای ایوانها شکلهایی دوازدهوجهی شبیه خورشید طراحی شده است. در انتهای ایوان جنوبی و در رواق دوم شرقی ایوان، دو محراب با نقش و نگار بسیار ساخته شده که داخل نیمگنبد آن، طرحهایی اسلیمی با ویژگیهای دورهی ایلخانی به چشم میخورد. در بدنههای داخلی و جدارههای خارجی ایوان جنوبی، لایههای تزئینی متعددی وجود دارد که از تغییر و تحول در ساختار معماری بنای سلجوقی اولیه تا دورهی متاخر ایلخانی دلالت دارد. این تغییرات، یا به دلیل بلایای طبیعی نظیر زلزله یا به سبب تکمیل و اضافه کردن قسمتهای جدید به بنا صورت گرفته است. کتیبهی موجود در بالای محراب ایلخانی ایوان جنوبی، شخصی به نام «علی ابن محمد المحمود الجامی الشهرستانی» را به عنوان سازندهی ایوان جنوبی و تزئینات آن معرفی مینماید.
پیشنهاد برای دیدن مسجد جامع فرومد
روستای فرومد که در گذشته در امتداد جادهی ابریشم قرار داشته و امروز در مسیر مواصلاتی شاهرود-سبزوار واقع است، میراث ارزشمندی از تاریخ گذشتهی کشور را در خود جای داده که تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است. مسجد جامع و پر نقش و نگار فرومد که تزئینات آن هر بینندهای را مجذوب هنر معماری اصیل ایرانی مینماید در امتداد جادهی اصلی روستا و در نزدیکی آرامگاه ابن یمین طغرایی واقع شده است و ابهت و عظمت بنای آن شاهدی بر قدمت این منطقه تاریخی است. هر چند بخشهایی از این مسجد تخریب شده اما هنوز از ارزش تاریخی بسیار برخوردار است و دیدن آن به همراه بازدید از سایر اماکن تاریخی فرومد از جمله آرامگاه ابن یمین، سد خاکی و آرامگاه شیخ حسن جوری، زیارتگاه امامزاده سید احمد، کاروانسرای شاه عباسی، تپهی شهرستان، چنارهای 500 ساله، آسیاب قدیمی و حسینیهی روستا و... به گردشگران توصیه میشود.
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/content-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-1.jpg)
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/gallery-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-2.jpg)
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/gallery-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-3.jpg)
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/gallery-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-4.jpg)
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/content-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-1.jpg)
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/gallery-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-2.jpg)
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/gallery-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-3.jpg)
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/gallery-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-4.jpg)
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/content-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-1.jpg)
مسجد جامع فرومد
![مسجد جامع فرومد -](https://yaldamedtour.com/images/content-image/2022/11/2580-1668440654-Forumad-Jame-Mosque-1.jpg)
کلمات کلیدی: مسجد جامع فرومد،
![img](https://yaldamedtour.com/images/icon/locations-128.png)
مکانهای نزدیک
![blue-dot](https://yaldamedtour.com/images/icon/blue-dot.png)
![green-dot](https://yaldamedtour.com/images/icon/green-dot.png)
![red-dot](https://yaldamedtour.com/images/icon/red-dot.png)
![black-x-dot](https://yaldamedtour.com/images/icon/black-x-dot.png)
![purple-dot](https://yaldamedtour.com/images/icon/purple-dot.png)
![black-dot](https://yaldamedtour.com/images/icon/black-dot.png)
![staying-place](https://yaldamedtour.com/images/icon/staying-place-32.png)
![health-company](https://yaldamedtour.com/images/icon/health-company-32.png)
![medical-place](https://yaldamedtour.com/images/icon/medical-place-32.png)
![فرهنگ غذایی ایران در ماه رمضان (قسمت 2)](https://yaldamedtour.com/images/content-image/2020/05/thumbs/iranwatching-1162-1588711076-mashhad-sholeh.jpg)
فرهنگ غذایی ایران در ماه رمضان (قسمت 2)
فرهنگ غذایی خراسان، یزد، سمنان، کرمان و سیستان و بلوچستان2528
0
![img](https://yaldamedtour.com/images/icon/chat-128.png)
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی برای این محتوا درج نشده است. با درج دیدگاه خود، اولین نفر باشید!
تمام حقوق مادی و معنوی این وب سایت برای یلدامدتور محفوظ است.
هر گونه استفاده از محتوای یلدامدتور بدون کسب اجازه از آن قابل پیگرد قانونی خواهد بود.