اسپزگ دیو؛ دیو غیبت و سخن‌چینی در کتاب بندهش

در کتاب بندهش، یکی از متن‌های بنیادین زرتشتی که بخش دوازدهم آن به اهریمن و سپاهیان او اختصاص دارد، از دیوی به نام «اسپزگ دیو» یاد شده است. او از جمله‌ی دیوان همیشه‌ی سپاه اهریمن به شمار می‌رود و تخصص او غیبت کردن و سخن‌چینی میان مردم است. اسپزگ دیو چنان نیرویی دارد که می‌تواند سخنان دروغین را به گونه‌ای بیاراید که شنوندگان آن‌ها را باور کنند و به دشمنی یکدیگر برخیزند. او با همین حرف‌های آغشته به نیرنگ، دروغ و کینه را در میان جامعه رواج می‌دهد.

از ویژگی‌های شگفت اسپزگ دیو این است که او در دوزخ – که جایگاه دیوان و دروجان (دروغگویان) است – برخلاف دیگر موجودات، به عقب حرکت می‌کند و روبه‌جلو راه نمی‌رود. این حرکت وارونه، شاید نشانه‌ی پشت کردن او به راستی و اشه (نظم و حقیقت) باشد. در باورهای زرتشتی، اسپزگ دیو را ناسپاس‌ترین و نافرمان‌ترین دیوان نیز دانسته‌اند؛ چرا که او نه تنها به اهریمن خدمت می‌کند، بلکه با سخن‌چینی خود، بدترین آسیب را به همبستگی و مهر انسانی می‌زند. در جهان‌بینی مزدیسنا، مقابله با اسپزگ دیو بر دوش «سپندارمزد» (ایزدبانوی زمین و فروتنی) و «مهر» (ایزد پیمان و راستی) نهاده شده است؛ نیروهایی که راستی و مهرورزی را در برابر دروغ و دشمنی می‌ایستند.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.