پیرزن مارکو؛ شبح ترسناک کودکان در روستاهای کبودرآهنگ

در باورهای عامیانه‌ی مردم روستاهای کبودرآهنگ در استان همدان، از موجودی اسرارآمیز به نام «پیرزن مارکو» یاد شده است. این موجود که در میان مردم منطقه به عنوان پیرزنی ترسناک و شبح‌گونه شناخته می‌شود، حضورش همواره با وحشت و دلهره همراه است. وظیفه‌ی اصلی او ترساندن کودکان و بازداشتن آنان از رفتارهای ناپسند و بیرون رفتن در شب می‌باشد.

در روایت‌های شفاهی کبودرآهنگ، پیرزن مارکو اغلب در کوچه‌های خلوت، نزدیک آب‌انبارهای قدیمی یا ویرانه‌های بیرون روستا دیده می‌شود. او را با چهره‌ای چروکیده، چشمانی درخشان در تاریکی و لباس‌هایی ژنده تصور می‌کنند. مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها برای آنکه کودکان را از تنها بیرون رفتن هنگام غروب بازدارند، از ترس پیرزن مارکو می‌گفتند و هشدار می‌دادند که اگر کودکی دیروقت در کوچه پرسه بزند، پیرزن مارکو او را با خود به زیرزمین یا چاه نزدیک روستا خواهد برد.

واژه‌ی «مارکو» ریشه‌ی دقیقی در گویش محلی همدان ندارد و احتمالا نامی نمادین برگرفته از افسانه‌های محلی است. برخی پژوهشگران باور دارند که این موجود صورت محلی‌شده‌ی همان «خاله غولک» یا «آل» در دیگر نقاط ایران است که در فرهنگ کبودرآهنگ به پیرزنی کودک‌ربا تبدیل شده است. امروز نیز در حافظه‌ی جمعی روستاییان این منطقه، پیرزن مارکو به عنوان هشداری برای کودکان بازیگوش زنده نگه داشته می‌شود.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.