شوموت؛ جن سیاه دیوارها در باور مردم خراسان

در باورهای عامیانه‌ی مردم روستای چناران در خراسان رضوی، از جنی به نام «شوموت» یاد شده است. این موجود که در روزگاران کهن و پیش از آشنایی روستاها با برق، دیده می‌شد، همواره ساکنان شب‌زده را به وحشت می‌انداخت. شوموت به شکل جن‌سیاهی بر فراز دیوارها ظاهر می‌گردید و تاریکی شب، بستری برای حضور مرموز او بود.

چناران از شهرستان‌های خراسان رضوی، در نزدیکی مشهد و در مسیر جاده‌ی گرگان جای گرفته است. این منطقه با طبیعتی کوهستانی و دره‌هایی موسوم به «دره‌ی اجنه»، همواره بستری برای شکل‌گیری روایت‌های شگفت‌انگیز و باورهای فراطبیعی بوده است. روایت شوموت نیز در همین بستر فرهنگی و جغرافیایی، از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته است.

آن‌چه شوموت را از دیگر موجودات افسانه‌ای متمایز می‌کند، پیوند نزدیک او با یکی از دگرگونی‌های بنیادین زندگی روستایی یعنی ورود روشنایی برق است. در باور مردم، شوموت در روزگاری که برق نبود و شب‌ها در تاریکی مطلق می‌گذشت، دیده می‌شد. پس از گسترش برق و روشن شدن خانه‌ها و کوچه‌ها، گویا دیگر نشانی از او دیده نشد. این ویژگی، شوموت را به موجودی بدل می‌کند که بودن و نبودنش، با میزان روشنایی و تاریکی گره خورده است.

در روایت‌های محلی، شوموت در کنار سایر موجودات وهمی خراسان جای می‌گیرد. مردمان این خطه، همواره به وجود جنیان در طبیعت بکر اطراف خود باور داشته‌اند. دره‌های سرسبز و آبشارهای خروشان اخلمد در نزدیکی چناران، از دیرباز جایگاه افسانه‌هایی از این دست بوده و شوموت یکی از ساکنان فراطبیعی این سرزمین به شمار می‌آمده است.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.