کراس اسپی؛ شبح سفیدپوش جاده‌های لرستان

در باورهای عامیانه‌ی مردم مناطق شمالی لرستان، به ویژه در میان قوم لک، از موجودی اسرارآمیز به نام «کراس اسپی» (به معنای پیرهن سفید) یاد شده است. این موجود قامتی بسیار بلند، نزدیک به سه متر، دارد و لباسی بلند و کاملا سفید بر تن می‌کند. مو و ریشی بلند تا سینه، چهره‌ی او را از دور همچون پیرمردی سالخورده و مهیب به تصویر می‌کشد.

کراس اسپی معمولا در جاده‌ها می‌ایستد و قربانیانش رانندگان تنها هستند که در شب یا در مسیرهای خلوت از آن‌جا می‌گذرند. او با صدایی بلند پرسشی را مطرح می‌کند و انتظار دارد راننده پاسخ گوید. افرادی که مدعی دیدن او شده‌اند، می‌گویند کراس اسپی نام و نام پدر آنان را می‌دانسته است. او از راننده می‌خواهد که توقف کند و به سه سوال پاسخ دهد، اما هرگز مشخص نیست که آن سوالات چه هستند و پس از پاسخگویی، چه سرنوشتی در انتظار قربانی خواهد بود. جالب آن‌که نخستین لحظه‌ای که کراس اسپی از دور دیده می‌شود، به شکل هاله‌ای نورانی و با سرعتی بسیار زیاد نمایان می‌گردد، اما هر چه نزدیک‌تر می‌آید، چهره‌اش هراس‌انگیزتر می‌شود.

کراس اسپی را می‌توان با «گال» در شیروان خراسان شمالی مقایسه کرد که او نیز موجودی شب‌زی با قامتی بلند است و در مسیر باغبانان و کشاورزان قرار می‌گیرد. اما گال با تقلید رفتار، قربانی را می‌ترساند و کراس اسپی با پرسش‌های مرموز خود، راننده را به چالش می‌کشد. هم‌چنین «بمبره ترو» در دزفول که خود را به شکل دوست یا همکار درمی‌آورد و قربانی را با خود می‌برد، در فریب و نیرنگ با کراس اسپی هم‌خانواده است. در میان موجودات جاده‌ای، «سنگ جیوک» در بلوچستان که به رهگذران سنگ پرتاب می‌کند، نیز در جاده‌ها و مسیرهای خلوت کمین می‌کند، اما کراس اسپی با پرسش‌هایی از نام و نسب، رازآلودترین چهره‌ی این دسته از موجودات را دارد. او همچون «آرودا» در کرمانشاه (که ایزد محافظ است) با نور و هاله‌ای از دور ظاهر می‌شود، اما برخلاف آرودا که نگهبان یکپارچگی جهان است، کراس اسپی چهره‌ای شوم و آزمون‌گر دارد که پاسخ‌های نادرست، شاید به قیمت جان راننده تمام شود.