سنگ جیوک؛ جن سنگ‌انداز مخفی‌کار

در باورهای عامیانه‌ی مردم بلوچستان، از جنی به نام «سنگ جیوک» (یا سنگ جبوک) یاد شده است. این جن، موجودی شرور و بازیگوش است که در کمین رهگذران می‌نشیند و از جایی پنهان، به سوی آنان سنگ پرتاب می‌کند. هنر او در این است که خود را کاملا از دید پنهان می‌دارد تا رهگذر هرگز نفهمد سنگ از کجا و به دست چه کسی پرتاب شده است.

سنگ جیوک معمولا در مسیرهای خلوت، گردنه‌های کوهستانی یا نزدیکی روستاها کمین می‌کند. کسی که هدف سنگ او قرار می‌گیرد، نه سنگ‌انداز را می‌بیند و نه صدای او را می‌شنود؛ تنها سنگی از ناکجا بر او فرود می‌آید. این ویژگی، سنگ جیوک را به موجودی مرموز و ترسناک تبدیل کرده است؛ چرا که دشمنی ناپیدا، همیشه ترسناک‌تر از دشمنی آشکار است.

سنگ جیوک را می‌توان با «آج آنقیران» در تبریز مقایسه کرد؛ هر دو جن‌هایی هستند که از مخفیگاه خود به انسان آسیب می‌رسانند. اما آج آنقیران قربانی را به درون سوراخ می‌کشد، در حالی که سنگ جیوک تنها سنگ‌اندازی می‌کند و سپس ناپدید می‌شود. همچنین شباهتی با «دیو خان» در چاهشولی فارس دارد؛ چرا که هر دو از پنهان‌کاری و غافلگیری برای آزار انسان استفاده می‌کنند. سنگ جیوک یادآور این باور کهن است که همیشه نباید از آن‌چه می‌بینیم ترسید؛ گاهی خطرناک‌ترین تهدیدها، از جایی می‌آیند که هیچ‌کس نمی‌بیند.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.