بمبره ترو؛ جن فریبکار شب‌های دزفول و شوشتر

در باورهای عامیانه‌ی مردم دزفول و شوشتر در استان خوزستان، از جنی به نام «بمبره ترو» یاد شده است. این موجود در دل شب یا در سپیده‌دم که هوا هم‌چنان تاریک است، به درِ خانه‌ی اشخاص می‌رود و خود را به شکل دوست یا همکار آن فرد درمی‌آورد. با این نیرنگ، صاحب‌خانه را راضی می‌کند که به بهانه‌ای با او همراه شود و از خانه بیرون بیاید.

اما در میانه‌ی راه، بمبره ترو چهره‌ی حقیقی خود را آشکار می‌سازد. او فرد را سوار بر شانه‌هایش می‌کند و ناگهان قدش بلند و بلندتر می‌شود تا آن‌جا که سرش به آسمان می‌رسد. در این لحظه، قربانی خود را در چنگال موجودی می‌یابد که هیچ راه گریزی از او نیست؛ مگر با یک جمله‌ی جادویی!

تنها نقطه‌ی ضعف بمبره ترو، جمله‌ای است به گویش محلی: «سیزَن جُل دُوز اَرا نِمِک» به معنای «سوزن بزرگ پالان‌دوز و سنگ نمک». فرد باید وانمود کند که دارد با صدای بلند از کسی که در همان حوالی حضور دارد، یاری می‌طلبد و از او می‌خواهد سوزن بزرگ خود را بیاورد تا با آن به بمبره ترو حمله کند. به محض شنیدن این جمله، بمبره ترو هراسان شده، کوچک و کوچک‌تر می‌شود و می‌گریزد. بدین ترتیب، فرد از مکر او در امان می‌ماند و جان به سلامت می‌برد.

برخی بر این باورند که بمبره ترو در قبرستانی ساکن است که به دره‌ی «بمبره ترو» معروف شده است. این پیوند با گورستان، بر جنبه‌ی مرگ‌آسا و ترسناک این موجود می‌افزاید و او را در زمره‌ی یکی از هراس‌انگیزترین جن‌های جنوب ایران قرار می‌دهد.

بمبره ترو را می‌توان با «آج آنقیران» در تبریز مقایسه کرد؛ هر دو جن‌هایی شب‌زی هستند که با فریب و نیرنگ، انسان‌ها را به دام می‌اندازند. اما آج آنقیران با سروصدا قربانی را به درون سوراخ می‌کشد و بمبره ترو با تغییر چهره و فریب، او را بر شانه می‌نشاند. هم‌چنین او همانند «دیو خان» در چاهشولی، از مخفی‌کاری و فریب برای رسیدن به هدف خود استفاده می‌کند. از سوی دیگر، جمله‌ی جادویی که بمبره ترو را می‌گریزاند، او را به «گل بینی» در کاشمر نزدیک می‌کند که با پاسخی درست، راه گنج را نشان می‌دهد و با پاسخ نادرست، بینی قربانی را می‌برد. بمبره ترو نیز هم‌چون «سنگ جیوک» در بلوچستان، با فریب و پنهان‌کاری عمل می‌کند، اما شیوه‌ی نجات او – یعنی به‌کارگیری جمله‌ای ویژه – او را موجودی منحصربه‌فرد در فرهنگ عامه‌ی خوزستان ساخته است.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.