آگاش دیو؛ دیو چشم‌بد و شورچشمی در کتاب بندهش

در کتاب بندهش؛ یکی از متون بنیادین زرتشتی، از دیوی به نام «آگاش دیو» یاد شده است. این دیو که نامش در پارسی میانه به صورت «agāš» و در اوستایی به شکل «ağašay» آمده، به معنای «دارای چشم بد» یا «نگاه و نظر بد» است. او دیو شورچشمی است که مردم را چشم می‌زند و با نیروی نگاه خود، آسیب و زیان را به انسان‌ها می‌رساند.

بر پایه‌ی باورهای زرتشتی، آگاش دیو مردم را تشویق می‌کند که هنگام رویارویی با رویدادها و چیزهای نیکو و شگفت‌انگیز، از خدا یاد نکنند و سپاسگزاری نکنند. این بی‌توجهی به تقدیر الهی، زمینه را برای نفوذ چشم‌بد و آسیب‌های ناشی از آن فراهم می‌سازد. در جهان‌بینی مزدیسنا، یاد خدا و نیایش هنگام دیدن زیبایی‌ها و شگفتی‌های آفرینش، سپری در برابر نیروی شورچشمی آگاش دیو به شمار می‌رود.

آگاش دیو را می‌توان با «اسپزگ دیو» (دیو غیبت و سخن‌چینی) در همان کتاب بندهش مقایسه کرد؛ هر دو از دیوان اهریمنی هستند که با ابزارهای نامرئی (سخن و نگاه) به جامعه‌ی انسانی آسیب می‌رسانند. اسپزگ دیو با دروغ و غیبت پیوندها را می‌گسلد و آگاش دیو با نگاه شور، برکت و شادمانی را از زندگی مردم می‌گیرد. این دو دیو در کنار «دیو خان» در چاهشولی که غیبت‌کنندگان را مجازات می‌کند، تصویری از نبرد همیشگی میان نیروهای اهریمنی و پاسداران راستی و نیکی در فرهنگ ایرانی ترسیم می‌کنند.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.