پل B1 کرج بلندترین پل خاورمیانه

نام‌های دیگر مکان

• پل بیلقان
• پل بی یک
• پل شهید رئیسی 

موقعیت جغرافیایی پل B1 کرج

پل بیلقان در منطقه‌ی عظیمیه‌ی کرج، بر فراز رودخانه‌ی کرج ساخته شده است. این پل در نزدیکی ورودی جاده‌ی چالوس و تاسیسات تصفیه‌خانه‌ی بیلقان قرار دارد. محدوده‌ی دقیق آن، غرب منطقه‌ی بیلقان و شمال پارک چمران است. پل بی‌یک یکی از چندین سازه‌ی اصلی در امتداد آزادراه شمالی کرج (کنارگذر شمالی کرج یا آزادراه شهید سلیمانی) به شمار می‌رود که برای کاهش ترافیک در کریدور کرج‑تهران و بهبود ارتباط بین مناطق مرکزی، غربی و شمالی ایران طراحی شده است.

سیر تاریخی و فرهنگی پل B1 کرج

عملیات اجرایی ساخت پل بی‌یک از سال 1395 با برآورد اولیه‌ی حدود هزار میلیارد تومان آغاز شد. این پل بخشی از پروژه‌ی بزرگ آزادراه شمالی کرج است که با هدف کاهش بار ترافیکی یکی از پرترددترین محورهای کشور تعریف شد. پیمانکار اصلی این بخش، شرکت سازه‌های آذران بود.

پروژه در سال‌های ابتدایی به دلیل محدودیت‌های مالی، مشکلات تامین منابع و پیچیدگی‌های فنی با کندی جدی مواجه شد و حتی در مقاطعی متوقف گردید. از سال 1402 با تزریق منابع جدید و تغییر در روند مدیریتی، عملیات اجرایی سرعت گرفت. قرار بود این پل تا پایان فروردین یا اوایل اردیبهشت 1405 به بهره‌برداری برسد.

سیزدهم فروردین 1405 و در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، پل بی‌یک که در آستانه‌ی افتتاح رسمی بود، دو بار هدف حمله‌ی هوایی قرار گرفت. در نتیجه‌ی این حملات، بخشی از سازه‌ی عظیم پل فروریخت. این پل پس از حمله، آسیب قابل‌توجهی دید.

پس از این رویداد، مسئولان شهری از تهیه و تدوین پرونده ثبت ملی پل بی‌یک کرج به‌عنوان مکان رویداد ملی خبر دادند. هم‌چنین مراحل مقدماتی بازسازی این پل با تکیه بر توان مهندسان ایرانی آغاز شده است.

معماری پل B1 کرج

پل بی‌یک از نظر طراحی و اجرا، یکی از پیشرفته‌ترین سازه‌های پل‌سازی در منطقه محسوب می‌شود. این پل در دسته پل‌های اکسترادوزد (Extradosed) قرار می‌گیرد؛ نوعی سازه‌ی ترکیبی که ویژگی‌های پل‌های تیر بتنی و پل‌های کابلی را هم‌زمان دارد. این انتخاب به‌خاطر شرایط خاص زمین و نیاز به دهانه‌های بلند بدون پایه‌های متعدد در بستر رودخانه انجام شده است.

مشخصات فنی اصلی پل به شرح زیر است:

• طول کلی: حدود 1050 متر
• طول عرشه اصلی: حدود 530 تا 540 متر
• تعداد دهانه: 8 دهانه
• طول بلندترین دهانه: 176 متر
• ارتفاع: 136 تا 138 متر
• نوع سازه: بتنی اکسترادوز
• مقاومت بتن: 540 کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع (رکورد مقاوم‌ترین بتن ایران)

این پل که توسط مقامات به عنوان بلندترین پل خاورمیانه توصیف شده است، نمونه‌ای شاخص از تلفیق دانش مهندسی و خلاقیت معماری در دوره‌ی معاصر به شمار می‌رود. به دلیل پیچیدگی ساختاری و مقیاس عظیم آن، توسط مقامات پروژه به عنوان یک پروژه‌ی مهندسی از نظر فنی قابل‌توجه توصیف شده است.

پیشنهاد برای دیدن پل B1 کرج

با توجه به موقعیت مکانی پل در نزدیکی ورودی جاده چالوس و منطقه‌ی عظیمیه، بازدید از این سازه می‌تواند با سفری به جاده چالوس و طبیعت زیبای البرز همراه شود. پارک چمران در نزدیکی این پل قرار دارد که می‌تواند مکانی مناسب برای توقف و استراحت پیش از بازدید باشد.

با توجه به روند بازسازی پل، پیش از برنامه‌ریزی برای بازدید، از وضعیت دسترسی و ایمنی منطقه اطمینان حاصل کنید. اگر به سازه‌های مهندسی و معماری مدرن علاقه دارید، بازدید از این پل که روزی بلندترین پل خاورمیانه لقب گرفته بود، می‌تواند تجربه‌ای جذاب باشد.

جاذبه‌های دیدنی مشابه در استان البرز شامل دریاچه‌ی سد امیرکبیر، جاده چالوس و تله‌کابین کرج است که می‌توانید بازدید از پل بیلقان را با آن‌ها تلفیق کنید.