مارسپند؛ ایزد گفتار مقدس و پیام‌آور هرمزد

در کیهان‌شناسی آیین زرتشتی، مارسپند یکی از ایزدان برجسته‌ای است که تجلی «گفتار نیک» و «سخن مقدس» به شمار می‌رود. نام او در اوستایی به معنای «افسون مقدس» یا «گفتار ایزدی» است و ریشه در باوری دیرینه دارد که سخن را نیرویی جادویی و آفریننده می‌داند. در اساطیر ایران، کلام نه تنها وسیله‌ی ارتباط، بلکه ابزاری برای آفرینش و دگرگونی جهان است و مارسپند پاسدار همین نیروی شگرف می‌باشد.

روز بیست‌ونهم هر ماه در تقویم زرتشتی به نام این ایزد نام‌گذاری شده و «مارسپندان» خوانده می‌شود. در این روز، زرتشتیان یاد او را به عنوان نگهبان گفتار نیک گرامی می‌دارند. در یشت سیزدهم (یشت فروهرها)، از مارسپند به عنوان روانی سپید، درخشان و تابنده از آنِ هرمزد یاد شده است. او پیام‌آور اهورامزدا است و در دسته‌ی ایزدانی جای می‌گیرد که میان جهان مادی و جهان مینوی پل می‌زنند.

دامنه‌ی نفوذ مارسپند تنها به گفتار محدود نمی‌شود. در متون اوستایی، او پاسدار شنیدن نیک، دیدن نیک و درک درست زمان نیز هست. به دیگر سخن، مارسپند ادراک مقدس را در تمامی ابعادش حفظ می‌کند. برپایه‌ی وندیداد، اهورامزدا این ایزد را برای مقابله با 9999 بیماری اهریمنی آفرید. از این رو مارسپند نیرویی شفابخش دارد و با افسون مقدس خود، تندرستی و تعادل را به جهان بازمی‌گرداند.

دشمن اصلی مارسپند، دیو «میهوخت» است. میهوخت نماینده‌ی کلام نادرست، دروغ و بدگویی است. تقابل این دو به خوبی نبرد بنیادین میان خیر و شر را در جهان‌بینی زرتشتی نشان می‌دهد. جایی که گفتار نیک در برابر بدگویی، راستی در برابر دروغ و شفا در برابر بیماری صف می‌کشد. مارسپند بدین سان یادآور این باور است که سخن، بی‌آنکه نیزه یا سپری در کار باشد، می‌تواند نیرومندترین سلاح یا شفابخش‌ترین دارو باشد.

اگر دوست دارید بیش‌تر با موجودات افسانه‌ای ایران آشنا شوید حتما سری به لینک دسته‌بندی موجودات افسانه‌ای ایران هم بزنید.