10 اشتباه خطرناک کوهنوردان مبتلا به آسم

آسم یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن تنفسی در جهان است که به گفته‌ی سازمان بهداشت جهانی حدود 300 میلیون نفر را درگیر کرده است. امروز، بسیاری از مبتلایان به آسم در برنامه‌های کوهنوردی، سنگ‌نوردی، اسکی و ورزش‌های استقامتی شرکت می‌کنند و حتی در سطوح حرفه‌ای به موفقیت می‌رسند. با این حال، آن‌چه خطر را افزایش می‌دهد خود بیماری آسم نیست، بلکه بی‌توجهی به اصول پیشگیری و مدیریت آن است. در ادامه و در این سری از مقالات راه و رسم بودن در طبیعت با 10 اشتباه رایج و خطرناک در میان کوهنوردان مبتلا به آسم آشنا می‌شویم.

1- فراموش کردن اسپری نجات‌بخش

رایج‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین اشتباه. برخی از کوهنوردان تصور می‌کنند چون مدت‌ها دچار حمله نشده‌اند، نیازی به همراه داشتن اسپری ندارند، در حالی که شرایط فعالیت در کوهستان می‌تواند کاملا متفاوت از زندگی روزمره باشد.

قاعده‌ی طلایی: فرد مبتلا به آسم باید همیشه اسپری خود را همراه داشته باشد؛ نه در کوله فرد دیگر، بلکه در جیب یا محلی که در کمترین زمان قابل دسترس باشد. اسپری را باید در برابر سرما و گرما محافظت کرد و تاریخ انقضای آن را پیش از سفر بررسی نمود.

2- پنهان کردن بیماری از سرپرست برنامه

برخی افراد از ترس قضاوت شدن یا حذف از برنامه، بیماری خود را اعلام نمی‌کنند. در شرایط اضطراری، ناآگاهی سرپرست و امدادگران می‌تواند روند درمان را با تاخیر مواجه کند.

قاعده‌ی طلایی: سرپرست برنامه باید از بیماری‌ها و داروهای مهم شرکت‌کنندگان اطلاع داشته باشد. همراه داشتن یک برنامه‌ی عملیاتی کتبی آسم شامل محرک‌ها، داروها و تماس‌های اضطراری نیز توصیه می‌شود.

3- شروع سریع صعود

بسیاری از حملات آسم ناشی از ورزش در دقایق ابتدایی فعالیت رخ می‌دهند. شروع ناگهانی و پرشتاب حرکت، فشار زیادی بر دستگاه تنفس وارد کرده و مجاری تنفسی را تحریک می‌کند.

قاعده‌ی طلایی: 15 تا 20 دقیقه گرم کردن و آغاز تدریجی فعالیت می‌تواند احتمال حمله را کاهش دهد. شروع با پیاده‌روی آرام و افزایش تدریجی سرعت، رویکردی ایمن‌تر است.

4- تنفس مستقیم هوای سرد

هوای سرد و خشک یکی از مهم‌ترین محرک‌های آسم است. تنفس مستقیم هوای سرد به‌ویژه در زمستان می‌تواند باعث انقباض ناگهانی راه‌های هوایی شود، زیرا هوای سرد و خشک مجاری تنفسی را دچار کم‌آبی کرده و آن‌ها را تنگ می‌کند.

قاعده‌ی طلایی: استفاده از اسکارف یا ماسک سبک روی دهان و بینی و کلاه طوفان به گرم و مرطوب شدن هوای ورودی کمک می‌کند.

5- بی‌توجهی به علائم اولیه

بسیاری از حملات شدید با علائم خفیف آغاز می‌شوند:

• سرفه‌های مکرر
• خس‌خس خفیف
• احساس فشار در سینه
• کاهش توانایی صعود

نادیده گرفتن این نشانه‌ها ممکن است به حمله‌ی شدید منجر شود. علائم معمولا 5 تا 20 دقیقه پس از شروع فعالیت یا اندکی پس از توقف آن ظاهر می‌شوند.

6- ادامه‌ی صعود پس از شروع علائم

برخی کوهنوردان تصور می‌کنند با تحمل کردن مشکل برطرف خواهد شد. این تصمیم می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

قاعده‌ی طلایی: هنگام شروع علائم، سرعت حرکت باید کاهش یافته و در صورت نیاز فعالیت متوقف شود. استفاده از اسپری نجات‌بخش در اولین نشانه‌های علائم توصیه می‌شود.

7- کم‌آبی بدن

هوای خشک ارتفاعات موجب افزایش از دست رفتن آب بدن می‌شود. خشکی راه‌های هوایی می‌تواند علائم آسم را تشدید کرده یا باعث بروز حمله‌ی آسم شود.

قاعده‌ی طلایی: نوشیدن منظم مایعات حتی پیش از احساس تشنگی ضروری است. نوشیدن آب کافی به کاهش علائم کمک می‌کند.

8- بی‌توجهی به شرایط آب‌وهوا

هوای بسیار سرد، طوفان گردوغبار، دود ناشی از آتش‌سوزی یا آلودگی هوا می‌تواند احتمال حمله را افزایش دهد.

قاعده‌ی طلایی: پیش از اجرای برنامه، وضعیت هوا، میزان گرده گیاهان و شاخص کیفیت هوا بررسی شود. در روزهای با آلودگی بالا یا گرده زیاد، از فعالیت شدید در فضای باز خودداری کنید.

9- شرکت در برنامه با آسم کنترل‌نشده

اگر فرد طی روزها یا هفته‌های اخیر دچار حملات مکرر شده باشد، ورود به محیط کوهستان تصمیم درستی نیست. افرادی که علائمی مانند خس‌خس، تنگی قفسه‌ی سینه، سرفه یا تنگی نفس را به‌طور مکرر تجربه می‌کنند، ممکن است آسم آن‌ها به‌خوبی کنترل نشده باشد.

قاعده‌ی طلایی: صعود باید زمانی انجام شود که بیماری در وضعیت پایدار و کنترل‌شده قرار داشته باشد. در صورت عدم کنترل مناسب بیماری، پیش از اقدام به فعالیت‌های سنگین با پزشک مشورت کنید.

10- تصور این‌که تنگی نفس در ارتفاع همیشه طبیعی است

هر تنگی نفسی در کوهستان ناشی از خستگی یا ارتفاع نیست. گاهی این علامت می‌تواند نشانه‌ی حمله‌ی آسم یا حتی ادم ریوی ارتفاع باشد. تشخیص صحیح و اقدام به‌موقع اهمیت حیاتی دارد.

 توصیه‌های ویژه به سرپرستان و امدادگران

• از بیماری‌های زمینه‌ای اعضای گروه آگاه باشید.
• محل نگهداری داروهای ضروری افراد را بدانید.
• به سرفه‌های غیرعادی و خس‌خس سینه توجه کنید.
• در صورت شروع علائم، از ادامه صعود جلوگیری کنید.
• در شرایط شدید، اکسیژن‌تراپی و انتقال به ارتفاع پایین‌تر را در اولویت قرار دهید.
• هرگونه کاهش سطح هوشیاری یا کبودی لب‌ها را یک وضعیت اورژانسی تلقی کنید.

سخن پایانی

آسم پایان کوهنوردی نیست؛ اما بی‌احتیاطی می‌تواند پایان یک صعود ایمن باشد. بسیاری از افراد مبتلا به آسم با موفقیت در سطوح مختلف کوهنوردی، از مسیرهای محلی تا ارتفاعات بالا، شرکت می‌کنند. فعالیت بدنی منظم حتی می‌تواند عضلات تنفسی را تقویت کرده و کنترل کلی آسم را بهبود بخشد. بیماری آسم زمانی خطرناک می‌شود که نادیده گرفته شود. کوهنورد آگاه، سرپرست مسئول و امدادگر آموزش‌دیده می‌توانند با رعایت چند اصل ساده، احتمال وقوع بسیاری از حوادث را به حداقل برسانند. در کوهستان، قدرت واقعی نه در سرعت صعود، بلکه در شناخت محدودیت‌ها و تصمیم‌گیری درست نهفته است.